A Haber Toplumsal Hafıza 21.8.2016

Konu: FETÖ ve Gerçekler
Yayın Tarihi:
21 Ağustos 2016
Toplumsal Hafıza Programı

Yayın Kanalı: AHaber TV

Century’s Treason


Fetullah Gülen (F.G) had been one of the most fervent preachers of Turkey before 1980. He was the foremost Nurcu group under the influence of the revolutionary Islamic leader Sayyid Qutb. In his early years F.G used to describe himself as “the reader of Fi-Zilal Al-Qur’an by Qutb”. During those early years his tapes circled around in which he insulted the Turkish President and the Chief of Staff of the time. During the 12 September 1980  Turkish Coup every other Islamic Group’s leader but F.G. was quickly and easily located by the perpetrators of the coup. How was that possible? What was his privilege back then? If the people he was in touch with and his relations in between 1980-82 can be deciphered, we can clarify the boundaries of his treason today. I believe he planted the seeds of 15th of July 2016 Coup back then. This project has been carried out until this day.

But when he was back in the arena in 1983, the traditional preacher with a turban and robe was gone. He came up with a new image. He started building up his ‘network’ of media and schools. In every city, his schools, the so-called ‘light houses’, dormitories were spreading in such numbers that it was almost impossible to follow. In his schools and special dormitories only Said-i Nursi’s books were read to such an extent that the students were told to read this book only rather than the Holy Qur’an. In this respect, the other wing of the Risale-i Nur Readers, who used to stand aloof to F.G at first started to sympathize with them. The newspaper ‘Zaman’ was founded in 1986. In 1990, all the infrastructure was established. From then onwards, ‘hizmet’ (service in their terminology) has grown like a snowball. I will occasionally use the Gülen Movement  thereafter.

International trips starting with those to Georgia and Azerbaijan had opened new areas for Gülen. There was a colossal mobilization. Foreign commercial companies, schools and universities were set up by his followers. First they started schools in the countries of the Middle Asia followed by universities. In 1992, Gülen’s followers opened up 29 secondary schools only in Kazakhistan. They founded Süleyman Demirel University in Turkey 4 years later. After the Turkish President Turgut Özal penned a recommendation letter to Khazak leader Nursultan Nazarbayev, they found great liberties in this country.

Gülen’s schools spread into to Africa, Balkans, Europe and America subsequently. Almost in every country there was a Gülen school making them a global player in the global educational arena. They found the best and most talented children in these countries. Their schools were charter schools thus paid by the families, but the tuition of education was correlated with the economic status of the country they were serving.

How could this happen? Who was holding the magic wand for Gülen to get his way so easily? Two Jewish businessmen (both Turkish citizens) whom his followers boasted a lot, İshak Alaton and Üzeyir Garih, gave hints about F.G’s ties. Why were two Jewish businessmen helping the ‘Gülen Movement’ with such an enthusiasm? What was the secret that was hidden from the public?

Üzeyir Garih praised the Gülen Movement and said, in an interview in Hürriyet (a daily newspaper in Turkey), that he granted a large amount of financial aid to those Gülen schools abroad. Now it’s time to find the reasons lying behind Garih’s mysterious death.

In 1991, Mihail Gorbachov’s Glasnot policy led the way for Gülen to start even more schools in the Turkic Republics of Mid Asia. He also accepted students from these countries to his schools located in Turkey.

The movement had such an impact that, in the following decade, CIA reported ‘America brought an empty Islam to the Middle Asia by F.G’. Because nobody could understand the interpretation of Islam Gülenists brought with them. CIA’s sway over the Gülen Movement can be perceived easily if we look at the Russian and Uzbek resistance against these schools during those years.

The Gülen Movement seemed in harmony with all the left and right governments in Turkey during the 80’s, but when it comes to Refahyol Government by the end of the 90’s, they could never make up with Necmettin Erbakan, the prime minister of the Refahyol Government. Even during the 28th of February 1997 post-modern coup mainly targeting the muslim conservatives in Turkey, F.G criticized Refahyol. F.G was one of the instruments to topple the Refahyol Government. Even though he played the role of victim during the 28th of February 1997 Coup, the Coup plotters never really touched F.G. At first the coup was against the Islamists and they also tried to take Gülen in, but they had encountered such an interesting resistance from Bülent Ecevit, head of the mainstream left-wing secular party then, and the Koç Group, Turkish conglomerate, protecting F.G that it backfired. After all these events, Gülen were able to place 7-8 Gulenist ministers of parliament(MPs) during the Ecevit Government following the 28th of February 1997 Coup.

In the Islamic arena Gülen also initiated the controversial ‘Abant Meetings’ among the media and religious cleric. In the first of these meetings Gülen sent a letter telling:

“I am against the Islam rooted in (Islamic) revelation that encompasses the daily life because it is segregating and dangerous to our national unity.” By this letter, he declared that he was against the 1428 years of Islamic canon and genuine Islam.

Later on his conversation with the Catholic Pope dominated the media as his letter to the Pope was striking. The letter published in the Zaman daily on 10th of February 1998 showed his intentions clearly:

“To your Holiness the Honorable Pope,

We are here to be a part of the Papal Council’s mission initiated by the Honorable Pope Paul. We hope to see the results of this mission…. In our most humble and a little bold way, we have come to give our modest support to your valuable service to the world.

Islam has been a very misunderstood religion, and the Muslims are the most responsible for this.”

In this letter, Gülen declared that he was a part of the Papal Council and that Muslims were responsible for the Islamic image in the West. The so-called project of Dialogue between Religions meant dissolving Islam. At that point, Muslims started to raise their voices against F.G and his movement. For the first time people started questioning Gülen and he started to fall out of favor of the people. Immediately after he was taken to USA, which was the initiation of the new phase in this big project. From then on, his personal activities could not be monitored and he became a recluse and a hero among his followers. Almost a saint! A saint whose messages were conveyed to Turkey from Pennyslvania, where he also currently resides.

A separate research will be worth to understand if the the 28th of February 1997 Coup was done for the favor of the Gülen Movement. Again, except for Gülen, all the other Islamic communities had a blow during that coup. Especially İhlas Community, which has always been devoted to the government and never aided any rebellious activity against its country, had faced a great peril perpetrated by Gülenists who infiltrated into İhlas Finance House. Another blow was to Esat Coşan Hodja and Mahmut Hodja’s son-in-law. These were eminent Islamic peaceful figures that F.G saw as a rival to his intentions.

Yes, the 28th of February 1997 Coup did not touch any Gülenist. F.G. himself soon after the coup was taken abroad from Turkey to be introduced as a hero perhaps at a time when his involvement was about to be unearthed.

On the other hand, the government formed after the 28th of February 1997 Coup devastated the economy in the country in two years. Turkish craftsmen and artisans went out to streets to protest for the first time in Turkish history. People wanted prosperity and stability. Nobody could get across this flood.

That time it was obvious that Recep Tayyip Erdoğan, who performed very successfully as the Mayor of Istanbul after 1994, and his team was walking towards winning the parliamentary majority to form the government. But there was a problem: during the 28th of February 1997 Coup, Recep Tayyip Erdogan was jailed just because he read a poem. The fact that he was deprived of his freedom when his political movement was enjoying a strong public support also made Erdoğan a hero in the minds of the people. He also had to be stopped.

But  Erdoğan was released from the jail and his political rights were returned to him. He was then the leader of Ak Party and soon the Prime Minister after winning the parliamentary elections. The big question is if somebody (F.G.) then required Erdoğan to walk his way together with F.G. or to do no harm to F.G.’s activities in return for his political rights. I believe that was the case. I think Recep Tayyip Erdoğan’s memoirs that might be published in the future will be crucial to further enlighten the facts.

I am also sure that Mr. Recep Tayyip Erdoğan knew that he had to be careful with F.G. But who could he trust him? Was it possible to know who was loyal to himself or F.G at that time? He needed time to understand. 

How could he know at the time that the same mastermind was holding the reins of both the 28th of Feb Coup plotters and the Gülen movement.

After Ak Party came to power, the Gülen movement was going into their 3rd decade. They prospected about this time as ‘the period of world domination’.

While Turkish people elected Ak Party as the government, the Gülenists were making a propaganda to take the whole credit. All the Gülenist activities were accelerated. All around the world ‘dialogue among religions’ project was fast forward. Christian and Islamic clerics came together in different arenas to sing songs of brotherhood. Even the deputies of Ak Party like Bülent Arınç was saying “Gülen accomplishes what the government couldn’t do.

At that time, their schools had been established for 20 years, those school’s graduates were being appointed as government staff.

But above all the main question was ‘How can F.G establish such power on young people?’. From 1985’s forward they illegally gave the answer keys to their students for the critical central examinations sealing their bond by obligation. These young people owed their positions, their life to Gülen and they became voluntary soldiers of the movement. The treachery was in such extremes that all the government exams between 2005 and 2012 were found dubious.

The dialogue between religions had transmitted to the Head of the Religious Department of the government as the head minister Prof. Dr. Mehmet Aydın could say:

“We have to get rid of the 40 percent of Islam as we know today, as it’s not pure but affected by history” It must be noted that Recep Tayyip Erdogan took him from office in the following election. The cleric who should have given him answers were busy trying to guarantee their position in universities by saluting the person in Pennsylvania. One of Gülen’s clerics declared that “Hodja Gülen is the embodiment of Jesus Christ” in the daily Zaman.

Hizmet-Service to whom? It was hidden from the public. There were no masjids (muslim prayer rooms) in his schools all around the world. What were they hiding? Why did this dialogue work only one way? Was tolerance only to Christians?

In 2003, they also initiated the “Turkish Olympics” taking their philosophy to the scene. From all around the world they brought foreign students boy and girl together to sing Turkish songs. In the 4th Turkish Olympics they used the slogan ‘All the religions are one, all of us are brothers and sisters’ as an alternate to ‘All Muslims are brothers and sisters.’ hadith.

This musical involvement was brought to such an extreme that they have staged a premier for Prophet Muhammad’s Birthday according to Roman Calendar inviting the President of the time Abdullah Gül. It was the “Modern Turkey” that Demirel dreamt of. They were erasing the principles and original practices of relating of Islamic Holy Days. We have to analyze carefully who is behind the last decades’ trend of celebrating our Prophets’ Birthday according to the Christian Calendar whilst it had been celebrated according to the Islamic Calendar since Prophet’s time.

They also banned the famous ayah (verse)  “Islam is the only true religion” read in the sermons from the Holy Qur’an. Suddenly all the mosques were filled with stools and chairs resembling our holy masjids to churches. After the Head of the Religious Affairs changed and Mehmet Görmez came to office all these destructions have slowed down.

In 2007 they put another show to the stage by manipulating the people with a new military coup claim. As they held the public’s attention on these neverending cases, they had infiltrated to many key positions in government and military.

The unfolding tension between Israel and Turkey after Prime Minister Erdogan’s famous ‘One Minute’ rising to Israel’s massacres in Palestine during 2009 Davos Economic Forum was fueling their cause.

The statements of Erdogan had eased the pain of the Islamic World over the massacres in Palestine and Gaza Strip. But it was to be followed by yet another bloodshed by Israel’s government on 31th of May 2010. The infamous Blue Marmara Ship all laden with humanitarian aid to Gaza Strip was raided by Israeli commanders and 9 Turkish humanitarian volunteers were shot to death. The Turkish government immediately suspended all relations with Israel. While the pain of those martyrs was not yet cold, F.G made a shocking statement:

“They should have listened to the Israeli authorities (and not go to Gaza at the first place)”

The turning point in this history was when Recep Tayyip Erdogan appointed Hakan Fidan to the head of  MIT (National Intelligence Agency) in 2010. In every opportunity the Gülen Movements followers tried to discredit Mr. Fidan. If he was not appointed it is for sure they were going to take Erdogan from his position by another means.

Realizing the impending danger F.G and his movement posed to Turkish state, he took out many of Gülen followers from the parliament.

The turnout happened in the following months when they put the Football chicanery case to the stage. It was about one of the first three football clubs in Turkey, Fenerbahçe Sports Club. Every single person was glued in front of the TV to watch what was happening. The Zaman columnists of the time declared that “Erdogan failed to answer for bigger request trying to settle a smaller one” How could an Islamic leader have ties with a chicanery case in football? Were they trying to manipulate the masses of Fenerbahçe fanatics?

When Erdogan invited F.G to Turkey at the 2012 Turkish Olympics there was an outcry of anger from F.G’s writers. As an answer to this invitation F.G described Turkey as an unsafe country.

The Parallel State (informal Gülenist organization and hierarch within Turkish state machinery) they have formed by treason now started to yield fruit. Gezi Park Rebellion and 17th-25th December plots all worked for the same end. All F.G media satisfied with these events started to attack the government and Erdogan.

Now, Erdogan told the Turkish people the hidden facts about this “Parallel State network”, that they were like the Assasins of Hasan Sabbah, terrorists. For the first time Turkish people started to question the genuineness of the Gülen Movement.

On one hand people had helped this Gülen movement for 34 years, and on the other they had trusted Erdogan for 12 years. For 12 years Erdogan served his people and he accomplished his promises. But who was behind F.G and his followers? He was backed by all the national enemies and slowly more and more people started to see the truths clearly. Especially the curse session F.G serviced to his website, set the hearts of sincere Anatolian people against him once and for all.

F.G and his supporters aimed to topple Erdogan just like a century ago the same powers overthrew Abdulhamid Khan the Second. This coup was life and death for the Turkish people as it was aimed directly to their core values, to their state and to their beliefs. I guess eighty percent of F.G’s followers and supporters did not know he could go this far. But if somebody says this coup is a scenario written by Erdogan, be sure that person is a F.G sympathizer.

Not all the coup attempts had been successful in this land. There were lots of failed coups during the Ottoman history, we have to analyze how they were prevented to have a better understanding of today’s failed coup.

Never in the history of Ottoman Empire was a coup successful, if the Islamic Sanjak was taken out. Either the plotters were caught or executed. When President Erdogan during the Gezi Park Rebellions stated “I am hardly holding back the fifty percent of my citizens at home”, he was giving the first sign that there was an impending danger for the Sanjak. But this time 90 percent of the people stormed out to stop the coup, because all the Turkish people had suffered a lot from coups, and the memory of Menderes was still vivid in their memory.

This treason has enlivened and connected the Turks even more.

They taught it was time to give the last blow and finish the leader who could say “World is bigger than 5 nations”.

The only thing they forgot to calculate was that Erdogan trusted in the only power he says is above all other: Allah!

And then he trusted in his People!

Erdogan’s invitation to Turkish citizens to go out to the streets and fight back was similar to taking the Islamic Sanjak out.The Turkish people saw that the people (the Gülenists) they fed and trusted had become a monster. They shot their own citizens with the bullets people paid for. This will never be forgotten in the Turkish People’s collective memory.

Now it’s time to focus on education and teach our children our own model figures like Ahmed Yesevi, Mevlana, Yunus Emre, Somuncu Baba, Hacı Bayram-ı Veli, Aziz Mahmud Hüdayi, Alparslan, Çağrı Bey, Fatih the Conqueror, Süleyman the Lawgiver, Yavuz Selim Khan, Abdülhamid Khan

Because the people like Abduh, Afgani and Gülen all who tried to bring ‘moderate Islam’ is doomed to be used by Islam’s enemies to finish it from within.

In this respect our government should pave the way for its citizens to learn the way of our Prophet that we have practiced for 1100 years. The clerics who said we have to change and reform Islam have always been the enemies of Islam. As Yunus Emre said:

People suffered a lot from

The hodjas that passed as prophets

The deceased thinker Erol Güngör told us in 1978:

‘USA uses the Islamic World against the Soviet Union, if the Soviet Union is gone, then, the world becomes one block and America’s enemy will only be Islam’

We need to give a better historical and Islamic knowledge to our young people so that they will never again be trapped by pseudo hodjas, clerics and religious leaders.

May Allah grant this venerable people unity, and a sense of togetherness always like this day.

Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil

Translated to English by Meva Aişe Önyurt 

Asrın İhanetinin Analizi!

teberrietFethullah Gülen (F.G.) 1980 öncesinin en ateşli vaizi idi. Nurcuların en kapalı gurubu olup özellikle Seyid Kutup gibi İslamcı denilen ihtilalci liderlerin tesiri altındaydı. Nitekim gençlik yıllarını Seyid Kutub’un eseri olan “Fizilali’l Kuran elimizden düşmezdi”, diyerek belirtecektir. Dönemin Cumhurbaşkanına, Genelkurmay başkanına her tür hakareti yapar, kasetleri elden ele dolaşırdı. Nedense herkesin eliyle konmuş gibi bulunduğu 12 Eylül ihtilalinde o bir türlü bulunamadı. Onun dokunulmazlık zırhı mı vardı? Kimler tarafından korunuyordu, bilinemedi. 1980-1982 yılları arasındaki irtibatlı olduğu kişiler ve görüşmeleri çözülebilse eminim bugünler çok iyi anlaşılacaktır. Zira Türkiye’yi 15 Temmuz ihtilaline götüren yolun o günlerde temelinin atıldığını düşünmekteyim. Sonrası hep o projenin uygulanması olarak devam edecektir.  Continue reading

İstikamet Kerametten Üstündür

Tarih ve Medeniyet adlı televizyon programı ve Kayı adını verdiği Osmanlı’yı anlatan seri kitaplarıyla kendisini daha bir yakından tanıma fırsatı bulduğumuz; halkımıza, üniversitedeki dersleriyle talebelerine kaybettiğimiz tarih şuurunu vermek için çabalayan ve o istikamet üzere hareket eden kıymetli hocamız Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü profesörlerinden Ahmet Şimşirgil ile Osmanlı’yı, kuruluşundaki dinamikleri, bünyesinde barındırdığı cemaat, cemiyet ve tarîkatları ve Osmanlı’nın tevhîd üzere yedi asır nasıl ömür sürdüğünü konuştuğumuz bu röportaj, Osman Gâzi’nin “Nusret-i din oldu çün maksad bana, maksadıma kast yaraşır sana” sözü üzerinden istikametimizin nasıl olması gerektiğinin altını çiziyor.

Cemaat, cemiyet kavramının bizim tarihimizde nasıl bir yeri vardır? Selçukluda, Osmanlı’da bu türden yapılar var mıydı?

İnsan tek basına yaşayabilen bir varlık değil, Cenâb-ı Hakk öyle yaratmış. Bir başkasına muhtaç. Giydiğimiz bir elbi­sede, yediğimiz bir yiyecekte belki en az kırk kişiye teşek­kür borçlu olduğumuzu düşünebilsek acaba birinin kalbini kırar mıydık, gönül yıkar mıydık? Din açısından baktığı­mızda da insanların birlikteliği rahmet olarak görülmüştür. “Birlikte rahmet vardır ayrılıkta azâb-ı ilâhî vardır” Par­maklarınız aynı yöne bakar. Bunun içindir ki yumruk hali­ne getirebiliyorsunuz elinizi.

Bir toplumda ayrılıklar olursa çadır devletler; birlik bera­berlik olursa büyük cemiyetler, büyük medeniyetler ortaya çıkacaktır. Buradan hareketle baktığımızda bizim milleti­mizin de tarihte neden büyük devletler, medeniyetler kur­duğunu çok daha iyi açıklayabiliyoruz. Fakat kendi içeri­sinde bir sistemi vardır. Asıl olan bunun kurulmasıdır.

Tevhîd olmanın zor olduğu bir toplumda yaşıyoruz ve bunun hasretini çekiyoruz. Ecdadımız nasıl böyle bir sistem kurmuşlar, birliği sağlamışlar?

İsterseniz Osmanlının kuruluşunun dinamikleri olarak gördüğümüz Âhiyân-ı Rûm, Abdâlân-ı Rûm, Gâziyân-ı Rûm, Bâciyân-ı Rûm’dan hareketle gidelim. Meselâ ahi teşkilatı bu birlikteliği sağlayan en önemli mayalardan bir tanesi. Selçuklular döneminde fütüvvet teşkilatı olarak gördüğü­müz bu yapı, Osmanlı’da daha komplike bir hale gelmiş.

Belki de tarihin en muhabbet­lii toplumu bizim toplumumuzdu. Biz belli dönemlerde ayrılığa düştüğümüzde ne sıkıntılar ya­şadığımızı da gördük, bir araya geldiğimiz zaman nasıl güçlü ol­duğumuzu da. Bizim toplumu­muz cemiyeti ve buna mümasil olarak cemaatleri, tarikatları içe­risinde barındıran, birliktelik açısından çok zengin bir toplumdur.

Esnaf yetiştirme ile birlikte iyi bir iş ahlâkı veren ahî teşki­latının aynı zamanda şehirlerin idaresinde, savunmasında etkili bir noktada olduğunu görmekteyiz.

Bir toplumda ahlâk yoksa o toplumda kimsenin birbirine güveni kalmaz, muhabbet kaybolur. Bir de insanların hu­zuru ve mutluluğu meselesi vardır. İnsanlar belli bir yaşa geldiği zaman evlenecekler, yuva kuracaklar, maişetlerini temin edecekler. İşte ahiler, işe ihtiyacı olan bir gence he­men bir iş kolu kurabiliyor. Ayrıca o kişinin yetişmesinde de çok önemli bir rol oynuyor. Meselâ çıraklıktan yetişmiş bir gence, tabiî o genç gereken ahlâkı da aldıysa, sermaye veriyor, dükkân açmasına yardımcı oluyor ve böylece yeni bir iş kolu oluşmasını sağlayabiliyor. Burada bir nevî iş kurma faaliyetini devletten ziyade toplum yürütüyor.

İş kuracak bir kimseye muhakkak birinin kefil olması gere­kiyor. Bu da kefil olunan kişiye sorumluluk duygusu yüklü­yor. Böylelikle toplumda bir güven tesis ediliyor.

İş kurmakla da kalmıyor, bu insanları akşamları tekkele­rinde ahlaken yetiştiriyorlar. Yani çırak olarak aldığı insanı aynı zamanda iyi bir vatandaş kılıyor ve onu böylelikle ken­di bünyesine dâhil ediyor. Cemiyetin, toplumun büyüme­siyle büyüyen bir iş teşkilatı, o genci, içerde de doğru, dü­rüst, samimi, ahlâklı, yanlış iş yapmayan bir kişilik haline getiriyor. Ve bunun dışına çıkanları dışlıyor.

Selçuklunun son dönemlerinde Özellikle Moğol baskıları neticesinde iç güvenlik sarsılmıştı. İşte böyle bir durumda bu esnaf teşkilatı içerisinde eli silah tutan, güçlü kuvvetli insanlar bir anda mahallelerin, şehirlerin savunucusu da oldular. Eğer bir birliktelik varsa siz ihtiyaç duyduğunuz es­nada o birlikteliği en güzel şekilde kullanabiliyorsunuz. O esnaf örgütlenmesi olmasaydı o vilayetlerde bir kaos, her­kesin birbirinin malına saldırdığı bir anarşi ortamı doğardı. İşte bu sebeple ahî teşkilatları Osmanlı’nın kuruluş dönemin­de çok büyük bir görev îfâ etmişlerdir. Hatta ilk Osmanlı pâdişâhları ahiyândan sayılır. I. Murad‘a “ahî reisi” derler, Meselâ Ankara kalesini Osmanlılara ahiler kazandırmıştır. Ahi teşkilatına baktığımızda şunu görüyoruz: Çırak, kalfa, usta ve hepsinin başındaki şeyhu-l meşâyih yani birliktelik; güzel ahlâk ve iyi bir yönetim. Herhangi bir probleminiz olduğunda mahkemeye gitmenize gerek kalmıyor. Aranız­da ki problemleri çözecek hiyerarşik bir yapılanma söz ko­nusu. Bugün mahkemeye bin dava gidiyorsa o gün de bin dava çıktığını düşünelim, ancak biri gidiyordu mahkemeye. Bunun hemen her bakımdan devlete nasıl bir fayda sağladı­ğını düşünmemiz gerekir.

Bâciyân-ı Rûm nasıl bir vazife icra etmiştir?

Ahiyân-ı Rûm’u Anadolu’da örgütleyen Ahî Evran Velîdir. Hanımı Fatma Bacı da Bâciyân-ı Rûm’u örgütlemiştir. Meselâ Ertuğrul Bey’in annesi Hayme Ana, Şüphesiz esas ismi değildir Hayme. Çadır demektir çünkü. Kadınları kendi eteği altına alan, onları eğiten, yönlendiren, her türlü meseleleriyle ilgilenip problemlerine çözüm üreten insan mânasındadır. Bu, bizim toplumumuzda çok önemlidir. Meselâ kırk elli sene öncesine kadar köylerimizde çarıklı ulemâ, ihtiyarlar heyeti denilen sözüne sohbetine itibar edilen insanlar, pek çok problemi, anlaşmazlığı çözerlerdi. Kadınların problemlerini de görmüş geçirmiş, yaşlı kadın­lar çözerdi. İşte Bâciyân-ı Rûm, Osmanlı’nın kuruluş dönemine dair ilk kaynaklarımızda geçen ve toplumu ayakta tutan dinamiklerden bir tanesi olarak bizim kültürümüzdeki yerini almıştır. Rahmetli Fethi Gemuhluoğlu; “Beyi bey doğurmaz oğul, beyi ana doğurur.” derdi. Anne karnındayken başlayan bu süreçte okula gidinceye kadar annedir ilk öğretmen. Şefkat, merhamet hislerini aşılayan, güzel ahlâkı verecek olan kişidir anne. Demek ki önce annelerin eğitimi önem arz ediyor. Anne çocuğuna bunları verebilecek düzeyde değilse çocuğun sonradan yetişmesi zordur. Her şey anaya bağlıdır. “Helâl süt emmiş.” diye bir deyim vardır bizim kültürümüzde. Annesi helâl süt emzirmiştir çocuğuna, onu güzel yetiştirmiştir. Demek ki haramla beslenen bir çocuğu terbiye etmek çok zordur. Bu sebeple annenin eğitimi birinci öncelik haline geliyor. İşte ecdadımız Bâciyân-ı Rûm ile bunu yapmıştır. Bugün ise bunu görebilmek ne yazık ki mümkün değil. Çünkü bu türden cemaatler, tarikatlar olmadığı gibi STK’lar da bunların vazifelerini icra etmek noktasında âciz kalıyor. Bugün dernek dediğimiz faaliyetlerin maziyi yaşatmak gibi bir görev îfâ ettiğini görüyorsunuz. Edebi, ahlâkı insanlara verebilecek böyle yapıların olması gerekiyor ki yeniden ahlâklı bir toplum inşâ edile­bilsin. Ben  kadınlarımızı toplumun inşasında en önemli bir dinamik olarak görmekteyim.

Osmanlı’da kadın konusu belli tartışmaların içine çekilmiş hep, bugün de aynı bakış açısının devam ettiğini görüyoruz. Bu işi aslı nedir?

Osmanlı kadınları dört duvar arasına girmiş, hiçbir dünya görüşü olmayan basit mahluklar olarak değerlendiriliyor. Halbuki İstanbul’u şöyle bir dolaştığınızda görürsünüz ki, kadınlar pek çok eser yaptırmışlar. Meselâ Valide Sultan Camii, Mihrimah Sultan Camii… Ne demektir bu: Kadınlar dinî hayatın içinde. Haseki Sultan Külliyesini görüyorsunuz. Kadınların yaptırdığı darüşşifaları görüyorsunuz. Demek ki kadınlar sağlık hayatının içinde. Çanakkale’de tabya yaptırmışlar. Yani askerî hayatın içerisine bile girmişler.

Hanlar, hamamlar, köprüler, medreseler… Eğitim hayatının içindeler. Fukara kızları evlendirdiklerini, yetimlere baktıklarını görüyoruz. Osmanlı’da kadın neredeyse sosyal hayatın tamamen içerisin­de. Aksini iddia etmek, tarihten bihaber olmaktır. Tabiî bunları görmek için insanın gönül gözünün açık olması, kör gezmemesi lâzım. “Kör göremezse güneşin suçu ne?” demişler. Maalesef tarihimize böyle bir bakış açısının devam ettiğini görmekteyiz. İdeolojik bir bakıştır bu. O ideolojiden sıyrılabilsek hem ta­rihimizi doğru okuyacağız hem de geleceğimizi en güzel şekilde çizebileceğiz.

Abdâlân-ı Rûm hakkında da spekülasyonar yapılıyor. Hatta gerçekte olmadığı, kaynaklarda geçmediği söyleniyor. Hakîkati nedir?

Abdâlân-ı Rûm, bugün en çok yanlış anlaşılan dinamikler­den birisidir. Günümüzde bazı tarihçiler, Abdâlân-ı Rûm’u gayr-i sünnî, heterodoks bir yapı olarak değerlendirir. Bir yerde duman varsa aşağıda ateşi vardır. Bir yerde iz görürse­niz onun bir sahibi vardır. Görmeyene, yok diyene yapacak bir şey yoktur. Güneşi inkar ediyorsa kişi onu ancak tedavi etmek zorundasınız. Adam İslama, Osmanlı’ya düşman, bu­radan hareketle yok’ diyor. Yok diyemezsin zira her ilmin bir metodolojisi vardır. Tarih ilminin de bir metodolojisi mevcûddur. Tarihin ana kaynakları var, ikinci elden, üçüncü elden kaynakları var. Bunları değerlendireceksin, yanlışını ortaya koyabileceksin. Ondan sonra “yok” diyeceksin.

“Abdâlân-ı Rûm heterodoks bir topluluktur. Osmanlı ehl-i sünnet değildi, gayr-i sünnî idi. Şaman inancı hâkimdi.” Ne için böyle söylüyor? “Tahta kılıçla savaşa giriyorlardı, aslanı eğitiyorlardı” vs. Peki bunlardan bir şaman inancı çıkar mı? Tabiî ki çıkmaz. Dinimizde bir kaidedir: Peygamberlerde mucize, velîlerde keramet olur. Buna inanmayanlar kafala­rında birtakım kurgular yapıyorlar.

Meselâ televizyon dizilerinde tarihî şahsiyetler kullanılır. Şu tarihî şahsiyetten esinlenilmiştir diyerek tarihimiz bol bol biçilir. Tarihimiz üzerinde ameliyat yapılır adetâ ve o tarih, tarih olmaktan çıkar. Bunu yapanları ahlâksız olarak değer­lendiriyorum ben. Bir kurgu yapacaksanız o tarihî gerçekle çelişmemeli. Fâtih Sultan Mehmed Hanı İngiliz Henry gibi gösteremezsiniz. Hürrem Sultanı Fransız kraliçesi gibi gezdiremezsiniz. Bizde maalesef şahsiyetler çelişiyor ve ortaya başka şeyler çıkıyor.

Osman Gazi‘nin hocası kimdir? Şeyh Edebalı‘dır. İlk şeyhülislâmı kimdir? Osman Gazinin bacanağı Dursun Fakı‘dır. Osmanlı’nın ilk medresesini kim kurmuştur? Orhan Gazi İznik‘te kurmuştur. İlk müderrisi kimdir? Dâvud-ı Kayseri, Tâceddîn Kürdî… Sadece bu iki müderris bile Türk’ün ve Kürt’ün Osmanlı’ya birlikte değer kattığını gösteren önem­li bir husustur. Türk’ü, Kürt’ü, Arap’ı… Hepsinin bir devlet inşa ettiklerini görürüz. Tarihin şuuruna varsak bizi birbi­rimize düşürmeleri mümkün olur mu?

Siz Şeyh Edebalı’da, Dursun Fakı da, Dâvud-ı Kayseri de, Taceddîn Kürdî de, Somuncu Baba da, Hacı Bayram Velî de İslâm’a, ehl-i sünnete uymayan bir bilgi gösterebilir misiniz? Gösteremezsiniz. O zaman Osmanlı’yı da heterodoks, ehl-i sünnet dışı diye gösteremezsiniz. Böyle göstermeye çalışmak çok büyük bir cehalettir, hatta ihanettir.

“Cehlin ol mertebesi sehl olmaz. Ta kesbsiz bu kadar cehl olmaz!’  de­mişler. Cehaletin bu kadarı kolay değildir, ancak okumakla bu ka­dar cehalet elde edilir, diyor. İşin en acı tarafı da budur.

Demek ki Osmanlı iyi yetişmiş bir Bâciyân grubu, ahiyân grubu, abdâlân grubu ve bir de gâziyân grubunun hizmetleriyle kurul­muştur.

Gaziler de çok önemlidir. Ahiyân-ı Rûm içerisinden de Gazilerin çıktığını görü­yoruz. Fakat Osmanlılar için çok mühim bir ifade kullanılır. Osmanlıları anlatır­ken; ‘Bunlar Osmanîler’ demezler. ‘Bunlar gazilerdir.’ derler. O topluluk sanki Allah yolunda cihâd için ortaya çıkmış, Allah adını yücelten bir topluluktur. Osmanlı­lar konuşulduğu zaman diğer beylikler; “Onlar gazilerdir. Onlara ilişmeyin.” de­mişlerdir. Bunlar kaynaklarda mevcûddur. Hatta onlara destek vermek için asker gön­dermişler, duâ etmişlerdir. Sanki Cenâb-ı Hakk bir topluluğu seçmiş Ve oraya gön­dermiş. Başka bir şeyle îzâhı mümkün değil. Ben insanlara Osmanlı’yı anlamaya çalışmalarını öğütlüyorum.

Osmanlılar cihâdı öne almışlardır hep, asla Türk beylikleriyle uğraşmamışlardır. Tek bir dertleri vardır: İlâ-yı Kelimetullah. Os­man Gazinin nasihatında da bunu en gü­zel, en veciz bir şekilde görmekteyiz.

“Maksadımız dîn-i Hüdadır bizim, mesle­ğimiz râh-ı Hüdadır bizim”
Maksadımız Hûda’nın dinidir, mesleğimiz de Allah yo­lunda yürümektir. “Yoksa kuru kavga ve cihangirlik değil, şâh-ı cihan olmaya dava değil!’ Bizim derdimiz ne kuru kavga ne de cihan şâhı olmaktır.

Eleştirmeye başlamadan önce Osman Gazi ne diyor onu bir anla. Diyorlar ki; “Ne işin vardı Yemende, Viyana’da?”

Yıldırım Bâyezîd Timur Han karşısında savaşı kaybedince “Mağlubiyet de galibiyet de sünen-i Resul’dür.” demiştir. Ka­dere rıza var. Verdi şükrederiz, vermedi sabrederiz.

“Nusret-i din oldu çün maksad bana, maksadıma kast yaraşır sana”
Dinin zaferi oldu benim maksadım, ey evlâdım maksadıma kast yaraşır sana yani siz de benim maksadıma uygun yaşayın.

Niyeti anlamaya yanaşmadıkları için başka türlü görüyorlar değil mi?

Haklısınız, niyetim şudur diyorum, hayır o değildir, budur diyorsun. Bakın Osman Gazi Söğüt Domaniç’ten başladı; Bilecik, Yarhisar, Bursanın önünde durdu. Halbuki Osman Gazi kadar hüküm süren Timur Hanın devletinin bir ucu İstanbul önlerine kadar geldi, bir ucu Çin Seddindeydi. Osman Gazi küçücük bir ülke fethetti, Timur Han on yedi imparatorluğu aldı. Timur Hanınki gibi bir devlete Kânûnî zamanında erişecekti Osmanlı. Osmanlının derdi şurayı burayı almak değildi, aldığı yere huzur getirmekti. Cenâb-ı Hakk onlara lûtfunu aralıksız devam ettirdi.

O niyette kaldıkları sürece…

Evet… Cenâb-ı Hakk hep lütfetmiştir. Bu da seçilmişliğin en önemli göstergesidir. Bu aile özel bir ailedir. Sanki bu hanedan millet için, ümmet için ve dünya için bir nimettir. Çünkü Osmanlı nın idaresinde sadece Müslümanlar değil­di huzurlu olan, bütün halklar huzurluydu. “Osmanlı git­ti, huzur bitti.” denilen husus budur. Osmanlının bıraktığı yerler, bir daha asla onun zamanındaki huzuru bulamamış­tır. “Nimetin kıymeti bilinmezse Cenâb-ı Hakk onu sizden “Nimetin kıymeti bilinmezse Cenâb-ı Hakk onu sizden alır ve azâb eder” Duyurulduğu gibi Cenâb-ı Hakk sanki o nimeti alıvermiştir.

Ama bütün bunları Osmanlı nasıl beceriyordu dersek o za­man cemaate, cemiyete, tarikata yani birlikteliğe geliyoruz. Zira “Birlikte rahmet-i ilâhî, ayrılıkta azâb vardır”

Birisi Nakşibendî tarîkatıdandır, birisi Kâdirî… Birisi Halvetî’dir, bir başkası Rifâî… Ama bu tarîklerin hepsi bir­birini severler. Sadece benim tarikatım olsun, sadece benim adamım o makama gelsin, sadece ben kazanayım dersen millet paramparça olur.

Osmanlı’da vermekti aslolan. Ahî teşkilatının bir düsturu­dur: Elini açık tut, kapını açık tut, sofranı açık tut ve gön­lünü açık tut.”

Cimri olma, insanlar evine gelsin, sofranda yiyip içsinler, gönlünü kapama zira gönülden gönüle yol vardır. “Mine’l-kalbi ile’l-kalbi sebîlâ.”

Osmanlı toplumunda sadaka verilecek adam bulunmazdı. İhtiyacı olup da isteyemeyen sadaka taşlarında bulurdu.

Hocam Batı’yla beraber birey eksenli bir hayat tarzı sunuldu bize. Birey kendisini düşünüyor, cemiyet için yaşamak yok artık. Buradan hareketle biz neleri kaybettik?

Çok hoş bir söz vardır: “Dünyanın kargaşası dört şeye oldu bina. Ben yiyeyim, sen yeme; ben iyiyim, sen fena.” Ahlâkı kaybettik. Ahilerin ne güzel bir umdesidir: “Eline, diline, beline sahip ol? Gözün kötüyü görmemek, kulağın yanlışı duymamak, gıybet etmemek, dilini tutmak… Her şeyi güzel ahlâk üzerine kurulu olan bir düzen. İşte bu hasletleri kay­bettik biz. Bütün bu güzellikler bize nereden geliyor? Türk olmamızdan, Kürt, Laz veya Çerkeş olmamızdan gelmiyor. Bütün güzellikler bize dinimizden geliyor.

Ahlâkın kaynağı din ise o zaman din nerede?

Dini unutturunca, dine sırt çevirince, dini öteleyince ne oldu, ahlâk gitti. Herkesin başına bir polis dikmeye baş­ladık. Bugün öğretmenden daha çok polis alır hale geldik. Bunun sebeplerini düşünmemiz gerekir. Batı kiliseye savaş açtı, bireyi ortaya çıkarttı, “ben” dedi. Bazıları bizim tarihimizde bunu tenkid ederlerdi. Batıda birey, bizde toplum var. Bizde pâdişâhın adı var, askerin adı yok. Asker Mehmetçik diye anılır çünkü. Halbuki İslâmiyet ‘ben’i kaldırmak üzere gelmiştir. İnsanımız yaptığım söy­lemeye, övmeye utanırdı bir zamanlar. Yüz tane eser veren bir âlimin adını neredeyse eserlerde bulamıyoruz. İsmini koymaktan ve göstermekten utanırdı çünkü. Ama ortaya eser çakardı. Şimdi isim var, eser yok ortada. Dünya çapın­da âlimler vardı Osmanlı’da. Allah için tevazu edeni Allah yüceltir. Fakat kibirleneni de alçaltır. Avrupa’dan ben merkezli bir hayat tarzım aldılar, ötekini yok sayma, sadece kendisine isteme, her şeyi kendine yont­ma muhabbetsizliği de beraberinde getirdi. Üstadın ifade­siyle; “Allah’ın on pulunu bekleye dursun on kul bir kişiye tam dokuz, dokuz kişiye bir pul” Bu durumda insanlar birbirini sevmeyecektir. Oysaki meselâ bizim temel dinamiklerimiz olan tasavvuf büyüklerini gençlerimiz tanıyabilseler yahut biz onlara tanıtabilsek o hayatlardan öyle güzel misaller, anekdotlar çıkacaktır ki… Mesela bir Fâtih nasıl yetişmiştir?

Kitleleri eğitecek insanı yetiştirmişler. Sağlam insanlar çıkmış. Bunlar da ekol açmışlar, eser bırakmışlar ve yine kitleleri yetiştirmişler. Şimdi neden yetişmiyor böyle insanlar?

Lider insanların, lokomotif insanların yetişmesi için çok özel şartların olması lâzım. Mekân, imkân ve yetiştirecek insan… Bir de neyle yetiştirip donatacaksın?

Biz altmış seneden fazladır darbelerle kimine solcu komünist, kimine sağcı faşist, kimisine gerici Müslüman diyerek hep bir kutuplaşma meydana getirmişiz. Toplumda birlik tesis etmeye çalışmamışız. Ve öğretmen yetiştirmemişiz. Bunu önemsememişiz bile. Eğitim sistemimizin ciddiyetle gözden geçirilmesi lâzımdır. Bunu yapmadıkça yeni nesillerin güzel yetişmesi mümkün değildir. Hep fizikî şeylerle vakit kaybediyoruz. Son on senede yok 4+4 mü olsun, 8 yıl mı, 12 yıl mı, bunlarla vakit kaybettik. Kitaplarımız gereken eğitimi vermek için yeterli düzeyde mi, bunlara hiç bakmadık.

Ahî teşkilatına bakarsanız eğitim usta-çırak ilişkisi içinde gerçekleşir. Dolayısıyla çırak, ustasından aynı zamanda edebi alır. Usta onu en güzel şekilde yetiştirir. Sonra ustası onun bu edebi aldığına kanaat getirdiğinde der ki, bu adam şuralarda çalışabilin Çırak geçer notu ustasından alır. Bu­gün meslek liselerinde bir insan ne kadar esnaf olabiliyor? Ne kadar iyi ahlâklı olabiliyor?

Diplomatlar meselâ, Osmanlı kalem erbabını da usta-çırak ilişkisi içinde yetiştirmiştir. Ve dünyanın en yetkin diplo­matları çıkmıştır Osmanlı’da. Biz Cumhuriyet kurulurken tarihî mirasımızı reddettiğimiz için tarihimizden uzak düş­tük ve gerekli ibretleri alamadık. Dolayısıyla yeni baştan bir şeyleri öğreniyormuş gibi hareket ettik. Avrupa’dan aldıkla­rımız komşumuzdan emanet aldığımız bir elbise mesabe­sinde kaldı. Hiçbir şekilde uymadı, ya dar geldi ya bol. Do­layısıyla ortaya başka nesiller çıktı. Bunları değiştirebilmek çok kolay değil tabiî. Dininle, tarihinle, kültürünle barışık olman lâzım. Ve oradan bir yol açıp yürüyeceksin, bunun için de belki iki üç nesil geçmesi gerekecek. Yıkmak çok kolaydır ama yapmak çok zor. Hastalanan bir insan tedavi olurken çok acı çeker. Ve bazen çok uzun sürer bu tedavi süreci. O sebepledir ki bizim medeniyetimizde koruyucu hekimlik çok gelişmiştir.

Dolayısıyla bugün toplumu bilgilendirmek ama lüzumsuz bilgiden de kurtarmak gerekir. Yani ihtiyacı kadar bilgi vermek. Meselâ liselerin tarih müfredatından bana sorsan % 70’ini atarım. İlkokul 1. sınıftan son sınıfa kadar tarih şuurunu oluşturacak dersler hazırlarım. Haftada bir saat bile öyle bir şuur vereceksiniz ki o, toplumu bir arada tutan maya olacak. İlmini üniversitelerde yapacak talebeler. Yük­sek matematiği, fiziği liselerde değil üniversitelerde alacak. Sağlığını korumayı bilecek kadar sağlık dersi, vatandaşlık hukukunu bilecek kadar hukuk dersi vermek lâzım okullar­da. Bunların ihtisası üniversitelerde olmalı. Yıllar geçiyor, dört yıl üniversite okunuyor. Neyi ne kadar vereceğinizi bi­lirseniz bu süre iki yıla iner. Çocuklarımızın ömrü harâb olup gidiyor.

Hem de hiçbir şey öğrenmeden…

Öncelik ilim, edeb, ahlâk… Bunu öğrenmiş olan insanların bilmeyenlere karşı çok sabırlı olması lâzım. Câhil, âlimi ta­nımıyor» onun yıllarca kütüphanelerde ömür çürüttüğünü, yüzlerce, binlerce kitap okuduğunu hesab edemiyor. Dola­yısıyla âlime akıl vermeye kalkıyor. Alim ise câhili tanıyor. Cehaletin ne olduğunu biliyor. Bu sebeple ona müsamaha göstermesi, kızmaması îcâb ediyor. Müslümanın Müslüman olmayana, âlimin câhile, bilenin bilmeyene bakışı böyle ol­malı. Toplum böyle bir arada yürür. Bilen insan, acıyan, merhamet eden, yol gösteren, öğreten olur. İlmiyle gururla­nan, kibirlenen, öteleyen, yanına varılamayan, sorulamayan kişi de câhildir hakîkatde. Bizde nen yazık ki bu türden çift taraflı

Akademisyen çok var ama âlim çıkmıyor galiba…

Maalesef doğru, âlim çıkmıyor. Niçin? Benlik meselesi. Tasavvuf ne yapıyordu? Benliği yıkmaktı esas. Tasavvufun diğer gayesi neydi, iyi vatandaş kılmak. Tasavvuf deyince bugün öcü görmüş gibi kaçıyorlar. İlahiyatçılarımız da, böyleolmayanları tenzih ederim tabiî, tasavvufu inkar ediyorlar. Tasavvuf profesörü olmuş, tasavvufu inkâr ediyor. Oysaki tasavvuf güzel ahlâktır. Peygamber Efendimiz; “Ben güzel ahlâkı tamamlamak üzere gönderildim” buyuruyor. Tasavvurun da gayesi bu olduğuna göre sen böyle yapmakla güzelahlâkı sinyorsun. İşte cehaletin boyutları! Dünün tasavvuf eğitimi dergâhlarda veriliyordu. Osmanlıda da yedisinden yetmişine halkından pâdişâhına kadar herkes dergâha giderdi. Herkesin bir tasavvuf büyüğü vardı.

Bugün ise televizyonlar bizi eğitiyor. İki aylık bebek de yetmişlik bir adam da televizyona bakıyor. Adam hastaneye yatıyor, “Çok rahatım, televizyonum var odamda”diyor. Herkes televizyon seyrediyor. O neyi öğretiyor?Ahlâksızlığı, aldatmayı, adam öldürmeyi, zinayı… Peki biribu suçlardan birini işlediğinde en çok kim bağırıyor? Yine televizyonlar… Her haneye, onlarca kanaldan girip kötülüğü aşılarken bu toplumu düzeltmek kolay mıdır?

Model şahsiyetler menkıbelerde mi kaldı hocam? İrfanı çoktan kaybettik de yeniden kazanma şansımız yok mu?

En önemlisi de o işte: İrfan. İlim olur da insanda, irfanı kaybettiği zaman o büyük eksiklik. Az önce de söylediğim gibi bilen insanlar mücadeleyi devam ettirecek. Bilen insan, o eskinin güzel dergâhlarını kuracak meselâ. Aileler bilinçlenecek. Devlet bunu daha çok özendirecek. Böyle insanlar iş başında olursa, birileri filmlerle yıkmaya çalışırken birileri doğrusunu, güzelini yapabilirse… Bu âlem böyle bir âlem bir taraftan da, bunu hatırdan çıkarmamak lâzım. İyinin olduğu yerde kötü de hep olacak. Adaletin olduğu yerde zulüm de var. Peygamberin olduğu yerde nemrud da var firavun da. Dolayısıyla güzellikleri gören, gösteren taraf daha fazla çalışmadıkça bu iş olmaz. Niye şöyle, niye böyle demeyecek. Bana düşen bu, diyecek.

Osman Gâzi’nin “Nusret-i din oldu çün maksad hanay mak­sadıma kast yaraşır sana” dediği gibi sen bu yolda yürü. Çok da üzüntülü, meyus olmamak lâzım. İnsanın “Ben ne yapabilirim?” demesi ve buradan da yürümesi gerekiyor. Gerisi takdir-i ilâhîdir. Ona da rıza göstermek îcâb eder. Oluyor mu olmuyor mu diye dert etmemek, yola devam etmek gerek.

Müslümanlar dünyevileştiler. Belli cemaatlerde, cemiyetlerde İslâm’ın özüne aykırı olan bir yapılanma söz konusu. Dâhil olduğu cemiyete basıl bakmalı insan?

Gemi suyun üstünde gidiyor ama su almamalı. İnsan dünyalıklara her zaman hâkim olacak ama kalbine sokmayacak. Gemiye su girerse batar. İnsanın da kalbine dünyalık
girmeye başladığı zaman kaybeder artık. Biz bunları nasıl
fark edeceğiz? Kişinin istikametine, sözüne sohbetine, iş yapma şekline bakacağız. İnsanlar hep keramete bakıyorlar, oysaki istikamete bakmak lâzım. İstikâmet kerametten üstündür. Adamın dini yaşayışı, söylemleri çok bozuk ama insanlar, şöyle hizmet ediyor, hizmet ediyor diye, kalabalık diye, ticarî faaliyetim var diye oraya gidiyorlar. Menfaat îcâbı orada bulunuyorlar. İnsan ticareti Yahudi ile de yapar Hıristiyanla da ama onların dinini almaz. Ölçünün ne olması gerektiğini iyi bilmek lâzımdır.

Peki hocam, bugünden tekrar ecdâdımızın zamanına dönecek olursak şunu sormak istiyorum: Temelinde Ahiyân-ı Rûm, Bâciyân-ı Rûm, Abdâlân-ı Rûm, Gâziyân-ı Rûm’un bulunduğu bir Osmanlı ruhundan, sisteminden bahsettiniz. Devlet bünyesinde barındırdığı cemiyetlerle arasındaki dengeyi nasıl sağlıyordu?

Osmanlı’da anayasa yoktur, bugün İngiltere’de olmadığı gibi. Osmanlı, vatandaşına güvenir. İşte bu güven zemininde yedi temel madde üzerine devletini kurmuştur. Bunun zıttına iş yapan gider.

Osmanlı ehl-i sünnettir. Bütün tarikatlar ehl-i sünnet ol­un­mak durumundadır. Bunun dışındakilere herhangi bir şey yapmaz. Nitekim Osmanlının içerisinde nice inanç sahipleri vardı. Ama bunlar toplumu bozmaya kalkarsa müdahale ederdi. Osmanlı Yahudi’nin Yahudi gibi, Hıristiyan’ın Hıristiyan gibi yaşamasını ister. Neyse dinin ona göre yaşa! Hıristiyan isen Hristiyanlar içerisinde de karışıklık çıkartma. Yahudi’nin, Hıristiyan’ın Osmanlı idaresini benimse­mesinin sebebi budur.

Bu temel maddelerin birincisi adam yetiştirmektir. Yani yerine adam bırakmak şartı vardır. Pâdişâh da yerine adam bırakır, usta da. Osmanlı’nın kütüphaneleri var bugün ama âlim olmayınca o sadece bir kütüphanedir. Okuyacak kimse yoksa kitaplar orada mahpustur. İnsanı yaşatmak, adam bırakmaktır aslolan. Bu da ilimle olur. “Her nerede işitesin ehl-i ilim/Göster ona rağbet ü ikbal ü hilm? Câhili ölüye sayar çünkü. “Cehle Hak mevt dedi ilme hayati Olma hemhal-i gürûh-ı emvat.” Cenâb-ı Hakk cehalete ölüm dedi câhil kalarak ölüler grubundan olma.

Üçüncüsü zulmetmemektir. “Adl ile bu âlemi âbâd kıl/Resm-i cihâd ile beni şad kıl” Zulüm ile âbâd olanın akıbeti berbad olur, demişler.

Dördüncüsü cihâddır. Fakat cihâd sadece dış düşmanla savaşmak değildir. Peygamber Efendimiz (sallallahü aleyhi vesellem) büyük cihâddan küçük cihâda gidiyoruz buyurmuşlardır. Nefsiyle cihâd da bunun içine girer. Benliği yok etmek,İslâm ahlâkıyla ahlâklanmaktır cihâd aynı zamanda.

Beşincisi meşverettir. Alimi niçin yanınızda taşırsınız? İsti­şare etmek için. Osmanlı meşveretsiz iş yapmaz. Bin bilsen de bir bilene danış, danışan pişman olmaz, demişler.

Bir diğeri de şudur: “Âleme inamını tam ide gör. Memleket emrini temam ide gör!” İhsanını herkese saç. İyiliklerini herkese bildir.

Yedincisi de idare ile ilgili bir kaidedir: Tedbir “Hükümdarım derya yanacak olsa tedbîrini almışızdır.” demişlerdir.

Görüldüğü gibi Osmanlı temelleri yerleştirmiştir. Başka bir şeye karışmaz. Bütün camilerini, medreselerini, darüşşifalarını yaptıran devlet değil, vakıflardır. Bugün sosyal dev­letten bahsediyoruz biz. Sosyal devlet Osmanlı’da vardı. Devletten kimse bir şey beklemiyordu.

Devlet ne yapıyordu? Bunların işleyişini kontrol ediyordu. Biri bir hastane yaptırdı, onun şartnamesini de yazdırdı. Devlet o şartnameye uyulup uyulmadığını kontrol etmek zorundadır. Devlet güvenliği sağlar, dışarıya karşı milleti­ni, vatanını korur. Kimsenin yaşantısıyla uğraşmaz. Keşke biz Osmanlının idaresini anlayabilsek. Tarihe sırtını döndüysen maydanoz gibi bir devlet olursun. Çünkü kökünü kestin, kuruttun sen. O sebeple Osmanlı için çınar ağacı önemlidir. Kökü çok sağ­lam, dalları çok uzundur çünkü. Tarihine sırtını dönmeyeceksin. Bugün bütün hastalıklarımızın tedavisi tarihte mevcûd.

Fakat görüyoruz ki gün geldi o sistem çökmeye, o toplum bozulmaya, çözülmeye başladı. Nerde hata yapıldı?

“Melâmet çekmezem hergîz ki hicran berkemâl eyler / Ki bir nesne kemâl olsa felek onu zeval eyler” Elem, keder, üzüntü, ayrılık insanı olgunlaştırır. Geceler ne kadar karanlık olursa sabah o kadar aydınlık olur. O sebeple bazı büyükler elemi ve kederi daha çok istemişlerdir. Dikkat edersek velî zâtlara dert ve keder çok uğramıştır. Zaten en fazla çile çeken pey­gamberlerdir. Elemde, kederde Allah’ı daha çok anmak vardır. Refahta, mutlulukta insanlar Allah’ı pek hatırlamazlar. Sabaha kadar rahat döşeğinde yatan insanla, dişi ağrıyan insan bir değildir.

Dolayısıyla Osmanlı da öyle bir noktaya erişti ki, Kanunî dönemi zirvedir, o zirveden birdenbire inilmedi şüphesiz. 100-120 sene sürdü. Zirvedesin, insanların hiçbir şeye ihtiyacı yok. İşte böyle zamanlarda toplum kendi içinde yavaş yavaş bir çürüme yaşamaya başlar. Bunu fark edemeyebilirsiniz.

Bir taksinin manevrası ile gemininki bir değildir. Gemi çok büyük bir alan içerisinde döner, hissetmezsiniz. Dünya da dönüyor ama kimse fark etmiyor. Büyük bir devlet olan Osmanlı bu yıkılışı fark ettiğinde aradan 150 sene geçmiş­ti. Bünyeye giren mikropları o anda fark edememektir bu. Osmanlı o zamandan sonra biz nerede yanlış yaptık diye hep kendini sorguladı. Düzelmek için uğraştı. Bu nokta­da bizde bir hastalık da peyda oldu. Bu hastalık, darbeler hastalığıdır. Yönetime, merkezî güce, işin ehline müdaha­le hastalığıdır ki, bu bütün uzuvları felce uğratır. Darbe­ler de bizim bütün uzuvlarımızı felç etti. Dikkat edilirse Kanunîye kadar ve Kânûnî sonrasında II. Selim, III. Murad, III. Mehmed dönemlerinde böyle bir şey akla gelme­miştir. Ta ki II. Osman, IV. Mehmed, II. Mustafa dönemle­rine gelinceye kadar… Abdülazîz Hanı kim tahttan indirdi, kim şehîd etti. Abdülhamîd Han‘ı kim tahttan indirdi. Belki on beş pâdişâhın on ikisi darbe ile gitti. Ben en temel ne­den olarak bunu görmekteyim. Cumhuriyet tarihinde de biz bunu zaman zaman yaşadık. Her darbenin bir ülkeyi elli sene geri götürdüğü ifade edilir. Bir ülke sadece bir yönüyle değil her bakımdan geriye gider. Sizin aldığınız bütün o tedbîrler, iptal olur, battal olur. III. Selim, II. Mahmud döneminde kaydedilen gelişmeleri de darbeler bitir­miştir. Tanzimat ile birlikte bir yeni sistem açıldı, bu defa da Osmanlı Batının ilmine değil, yaşantısına, ahlâkına özenmeye başladı. Asıl hastalık da bundan sonra ortaya çıktı bünyede. Bundan öncesinde hastalık tedavi edilebi­lirdi ama edilemedi. Ne zaman ki vücûda giren mikropları şifa olarak görmeye başlarsınız, asıl hastalandığınız gün o gündür işte. Tanzimat, Islahat, Meşrutiyet… Osmanlı ay­dınları dediler ki; biz İslâm’ı bırakacağız ve artık Avrupa­lı gibi yaşayacağız. İlim ve fen değildi dert edilen, başka zihniyetler ortaya çıkmaya başlamıştı. Onların uzantısını bugün hep görmekteyiz.

“İslâm imiş devlete pâ-bend-i terakki 

Evvel yoğ idi işbu rivayet yeni çıktı” diyor Ziya Paşa.

Devletin ilerlemesine mâni olan İslâm imiş, önceden böyle bir rivayet yoktu, yeni çıktı. Aydınların o vaziyetini görüyor ve böyle bir ifa­de de bulunuyor.

Tarih boyunca dıştaki düşmanla bir şekilde başa çıktık ama kendi içimizdekine dâir somut bir çözüm üretemedik. Neydi bu çözümsüzlüğe ve yıkıma sebep?

Bir mütefekkirimiz der ki; “Bizsiz bize yetmezdi güçleri, bizimle güçlenerek yettiler bize.” Osmanlı’ya kadar Türkleri yıkmanın bir yolu vardı. Dillerimize pelesenk olmuştur: Böl, parçala, yık!     

Bölen veya parçalayan düşman değildi, bizdik aslında. Hükümdar, oğulları arasında pay ederdi devleti. Çünkü devlet hanedanın malıydı. Düşman sadece kapıştırıyordu. Osmanlı kardeş katliyle bunu kaldırdı. Mükemmel bir sistemdir bana göre. Çünkü dini, milleti, vatanı için kendi kanından verdi. Onun için Osmanlı Devleti yedi asır devam etti. Yıkamadılar. Sonra yine içerde buldular çareyi. Jön Türkler gibi, İttihâd ve Terakki gibi… Avrupa­lılar Keçecizâde Fuad Paşanın da bulunduğu uluslararası bir toplantı sonrası Avrupa’nın en güçlü devleti kim diye sordular. Ki Osmanlı’ya ‘hasta adam’ diyorlardı o zaman. Fuad Paşa şöyle cevap verdi: “Hiç şüphesiz Osmanlı Devletidir. Zira yıllardır siz dışardan, biz içerden uğraşı­yoruz daha yıkamadık.”

Çok üzücüdür. İçerde düşman ürettiler. Dolayısıyla içerden olmadıkça bizim milletimizi yıkmanın yolu yoktur. Bünye içerden çürür. Dışınızdaki hastalığa anında çare bulabilir­siniz zira hemen fark edersiniz. İçerdeki hastalık öyle de­ğildir, sinsidir. İkincisi darbe yakından gelir. Uzaktakine tedbîr almak kolaydır. Ama yanı başındakinin, yakınındakinin nasıl vurduğunun farkına bile varamazsın.

Millete düşen, bu sinsi hastalığı iyi çözebilmektir. Sultan II. Abdülhamîd Han‘a yapılan bunun en iyi örneğidir. Biz Ar­navut, Bulgar, Ermeni çetecilerini konuşuruz; Jön Türkleri, İttihâd ve Terakkiyi de konuşuruz. Bir de İslâm adına bu işe girenler vardı bunu hiç konuşmadık. İslâm adına Osmanlı’yı dağıtanları… Abdülhamîd Han’a düşman oldular. Şiirlerin­de küfrettiler, Fransız Albert Vandal’ın ‘kızıl sultan’ sözünü aldılar; ‘kızıl kâfir’ dediler. Onlar çok sevdiğimiz münev­verlerdi. Fakat ehl-i sünnet bir pâdişâha neden düşmanlık ettiler, neden onu anlayamadılar ve bu hallere düştüler? Çünkü aramızda Lawrencelar vardı, Abduh ve Afganî gibi. Bu bidat ehlini İngilizler içimize soktular. İşte bidat ehli­ni sevdikleri için ehl-i sünnet bir lideri sevemediler. Onun için bid at ehlini iyi tanımak lâzım. İnsanların istikametine bakmak lâzım. Bunu göremezsek daha çok Lawrenceların peşine takılıp gideriz.

Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil

Not: Bu makale Keşkül Dergisi Sayı 34 (Bahar Sayısı-Mart 2015) S. 66-75′de yayınlanmıştır.